Is een warmtepomp verplicht in Nederland
- KIWA CO-gecertificeerd
- Gratis adviesgesprek
- Transparante vaste tarieven
- Gratis adviesgesprek
- KIWA-gecertificeerd
- Familiebedrijf 1999
Een warmtepomp is in Nederland niet algemeen verplicht voor bestaande woningen. Bij nieuwbouw is een warmtepomp feitelijk wel de standaard door de BENG-eisen en het vervallen van de gasaansluitplicht in 2018. De in 2023 aangekondigde hybride-norm voor bestaande bouw is ingetrokken. Wie de cv-ketel vervangt, is op dit moment vrij in de keuze. Wel stimuleert de overheid de overstap met ISDE-subsidie en leningen via het Nationaal Warmtefonds. In dit artikel lees je precies wat nu verplicht is, wat is teruggedraaid en wat dat voor jouw woning betekent.
Warmtepomp verplicht bij nieuwbouw
Bij nieuwbouw is een warmtepomp indirect verplicht via twee regels samen: de BENG-eisen voor energieprestatie (sinds 1 januari 2021) en het vervallen van de aansluitplicht op het gasnet (sinds 1 juli 2018). In de praktijk is een nieuwbouwwoning zonder warmtepomp niet haalbaar binnen deze kaders.
Wat de BENG-eisen voorschrijven
Nieuwbouwwoningen moeten voldoen aan de drie BENG-indicatoren: maximale energiebehoefte, maximaal primair fossiel energiegebruik en een minimumaandeel hernieuwbare energie. Die prestatie wordt berekend met de NTA 8800, de officiele Nederlandse rekenmethode. Voor invoer is een BCRG-kwaliteitsverklaring van het specifieke warmtepompmodel nodig.
In combinatie met vloerverwarming, goede isolatie en zonnepanelen is een warmtepomp (bodem-water of all-electric lucht-water) de standaardconfiguratie om BENG-2 en BENG-3 te halen. Een HR-ketel op gas komt daar niet doorheen.
Geen gasaansluitplicht meer
Gemeenten en netbeheerders sluiten nieuwbouwwoningen sinds 1 juli 2018 niet meer standaard aan op het gasnet. Alleen in aangewezen uitzonderingsgebieden kan dat nog. Dat betekent dat de verwarmingsoplossing elektrisch of via een warmtenet moet werken. Voor de meeste nieuwbouwprojecten komt die keuze neer op een warmtepomp.
Zie ook de warmtepomp voor een overzicht van alle types, of lees meer over de hybride variant die in bestaande bouw gangbaar is.
Warmtepomp verplicht voor bestaande woningen
Voor bestaande woningen is op dit moment geen algemene warmtepomp-verplichting van kracht. Je mag je cv-ketel houden zolang die werkt en je bent vrij in de keuze bij vervanging. De in 2023 aangekondigde hybride-norm is teruggedraaid. Wel gelden er bij grootschalige renovatie aanvullende energieprestatie-eisen, en zijn er sterke financiele prikkels om over te stappen.
Vrije keuze bij cv-vervanging
Een werkende cv-ketel hoeft niet vervangen te worden. Wordt de ketel wel vervangen, dan ben je vrij om te kiezen voor een nieuwe HR-ketel, een hybride warmtepomp, een volledig elektrische warmtepomp of aansluiting op een warmtenet. Voor monumentale woningen en woningen die aantoonbaar technisch ongeschikt zijn voor een warmtepomp blijven uitzonderingen gelden wanneer nieuwe regelgeving wordt voorbereid.
Doel 2050
De Rijksoverheid streeft naar een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Gemeenten werken dat uit in een Transitievisie Warmte per wijk. Dat is geen directe verplichting voor de individuele woningeigenaar, maar geeft wel richting aan de investeringskeuzes nu. Per wijk komt een indicatie welke duurzame warmtebron kansrijk is: een all-electric warmtepomp, een hybride tussenstap of aansluiting op een collectief warmtenet.
Lees hoe de overstap vanaf cv-ketel eruit kan zien op cv-ketel vervangen door warmtepomp, of bekijk de ISDE-subsidie voor warmtepomp.
De hybride warmtepomp-norm: wat is ingetrokken
De hybride warmtepomp-norm die de overheid in 2023 aankondigde, is ingetrokken. Het plan hield in dat bij vervanging van een cv-ketel vanaf 1 januari 2026 verplicht een hybride warmtepomp of ander duurzaam alternatief geinstalleerd moest worden. Dat voornemen is door het kabinet teruggedraaid. Voor woningeigenaren betekent dit dat zij op dit moment niet verplicht zijn hun cv-ketel te vervangen door een duurzaam alternatief.
Waarom de norm is geschrapt
Reden voor intrekking waren onder meer de hoge kosten voor huishoudens, de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet en de druk op gecertificeerde installateurs. Ook speelde de zorg mee dat veel bestaande woningen niet zonder extra isolatie geschikt zijn voor een warmtepomp, waardoor de norm in de praktijk op uitzonderingen zou stuiten.
Wat dit betekent voor jou
Als je cv-ketel stuk gaat of toe is aan vervanging, mag je kiezen voor een nieuwe HR-ketel. Financieel is de hybride warmtepomp desondanks vaak voordeliger op termijn: 60 tot 80% gasbesparing en een terugverdientijd van 4 tot 8 jaar. Wachten op een nieuwe verplichting is geen strategie; in de tussentijd verdwijnt direct besparingspotentieel.
Let op: toekomstig beleid kan veranderen
Het beleid rond verduurzaming ligt politiek gevoelig. Check voor een investeringsbeslissing altijd de actuele stand via rvo.nl of de gemeente. Vergelijk types via hybride versus all-electric warmtepomp.
Eisen bij ingrijpende renovatie van je woning
Bij een ingrijpende renovatie waarbij meer dan 25% van de schil (gevel, dak of vloer) wordt aangepakt, gelden energieprestatie-eisen vergelijkbaar met nieuwbouw. Een warmtepomp is daarmee vaak de logische keuze, maar niet letterlijk verplicht als een ander duurzaam alternatief beschikbaar is.
Wat houdt 'ingrijpende renovatie' in
De grens van 25% geveloppervlak is bepalend. Vervang je alleen de kozijnen of schilder je de gevel, dan valt dat er buiten. Strip je daarentegen de buitengevel, vervang je de dakbedekking inclusief isolatie of plaats je een nieuwe uitbouw, dan kom je al snel boven die grens. Ook een integrale verbouwing van meerdere vertrekken met nieuwe vloeren en radiatoren valt eronder.
Welke eisen gelden dan
De energieprestatie-eisen zijn vastgelegd in de NTA 8800. In de praktijk betekent dit hogere Rc-waarden voor gevel, dak en vloer en lagere U-waarden voor ramen. Het verwarmingssysteem moet geschikt zijn voor lage aanvoertemperatuur (35 tot 55 graden). Dat sluit goed aan bij een laagtemperatuur-warmtepomp in combinatie met vloerverwarming of grotere radiatoren.
Is aansluiting op een warmtenet beschikbaar, dan voldoet dat ook aan de eisen. Een nieuwe HR-ketel past er doorgaans niet in. Voor woningen die tijdens de renovatie al grondig worden aangepakt is de meerinvestering in een warmtepomp relatief klein, omdat afgiftesysteem en isolatie toch al op tafel liggen.
Bekijk welk type past bij jouw situatie op warmtepomp types.
Subsidie als stimulans: wat is beschikbaar
Omdat een warmtepomp niet wettelijk verplicht is, stimuleert de overheid de overstap via ISDE-subsidie en gunstige leningen. In 2026 is het ISDE-budget 511 miljoen euro, en de regeling loopt door tot en met 31 december 2030. De bedragen vervangen geen wettelijke plicht, maar maken de investering voor veel huishoudens haalbaar.
ISDE-subsidie 2026
Voor een lucht-water warmtepomp (hybride of all-electric) geldt een startbedrag van 1.025 euro, plus 225 euro per kW vanaf de eerste kW, plus 200 euro bonus bij energielabel A+++. Rekenvoorbeelden:
| Type | Vermogen | Subsidie 2026 |
|---|---|---|
| Hybride lucht-water | 4 kW A+++ | circa 2.125 euro |
| All-electric lucht-water | 8 kW A+++ | circa 3.025 euro |
| Bodem-water | 6 kW A+++ | circa 4.425 euro |
Lucht-lucht warmtepompen (airco-type) en split-lucht/water met minder dan 3 kg koudemiddel en GWP 750 of hoger zijn uitgesloten van ISDE.
Warmtefonds en gemeentelijke leningen
Via het Nationaal Warmtefonds is een Energiebespaarlening beschikbaar van 1.000 tot 28.000 euro. Bij een verzamelinkomen onder 60.000 euro is de rente 0%; daarboven 3,82 tot 4,33% afhankelijk van looptijd. Er is geen leeftijdsgrens. Daarnaast bieden aangesloten gemeenten via SVn een Duurzaamheidslening tot 25.000 euro tegen 1,7% rente.
De bedragen kunnen jaarlijks wijzigen. Kijk voor actuele voorwaarden op ISDE-subsidie warmtepomp of op rvo.nl.
Is jouw woning geschikt voor een warmtepomp
Of je woning geschikt is voor een warmtepomp, hangt af van drie factoren: isolatieniveau, afgiftesysteem en elektrische aansluiting. Met een hybride warmtepomp lukt het in de meeste woningen direct. Voor all-electric is doorgaans minimaal label C of beter vereist, of eerst een isolatiestap.
Isolatie en afgifte
Een warmtepomp werkt het efficientst bij lage aanvoertemperaturen. Vloerverwarming of grote, laagtemperatuur-geschikte radiatoren leveren de warmte bij 35 tot 55 graden af. Bij oude radiatoren en slechte isolatie moet de warmtepomp op 65 tot 75 graden draaien, waardoor het rendement daalt en de rekening oploopt.
Praktische checklist:
- Label A, B of C met dubbel glas en gevel/vloer/dak geisoleerd: all-electric haalbaar
- Label D met redelijke isolatie: hybride ideaal, all-electric alleen na bij-isolatie
- Label E, F, G zonder spouwmuur of met enkel glas: eerst isoleren, daarna hybride als tussenstap
Elektrische aansluiting
All-electric warmtepompen vragen 3 tot 8 kW elektrisch vermogen. Bij een 1-fase 25A-aansluiting loop je daar tegenaan als ook een inductiekookplaat of elektrische auto op hetzelfde net hangt. Upgraden naar 3-fase (3x25A) kost 400 tot 1.500 euro afhankelijk van de netbeheerder. Hybride warmtepompen draaien doorgaans nog op 1-fase.
Monumenten en appartementen
Voor monumenten gelden welstands- en vergunningseisen voor een buitenunit. In appartementen is een centrale bodemlus of all-electric vaak niet mogelijk zonder VvE-instemming. Laat een installateur de situatie beoordelen; vaak is een hybride oplossing werkbaar ook bij label D.
Wat kun je nu het beste doen
Nu er geen acute verplichting is, bepaalt de staat van je woning en de leeftijd van je cv-ketel de beste vervolgstap. De route verschilt per uitgangspunt.
Werkende cv-ketel, jonger dan 10 jaar
Wacht met vervanging. Zet je budget eerst in op isolatie (spouwmuur, vloer, dak) en zonnepanelen. Die stappen verlagen de warmtevraag en maken een latere warmtepomp efficienter en goedkoper in gebruik. Voor isolatie is ook ISDE-subsidie beschikbaar vanaf twee maatregelen tegelijk.
Cv-ketel tussen 10 en 15 jaar oud
Dit is het keuzemoment. Laat een installateur een warmteverliesberekening maken. Valt de uitkomst onder 8 kW, dan is een hybride warmtepomp bijna altijd de voordeligste stap. Je behoudt de ketel als naverwarmer voor koude dagen en tapwater, de warmtepomp neemt 60 tot 80% van het gasverbruik over.
Cv-ketel defect of ouder dan 15 jaar
Bij acute vervanging staat snelheid voorop, maar kies niet blind voor een nieuwe HR-ketel. Een hybride warmtepomp heeft een levertijd van 4 tot 8 weken; met tijdelijke reparatie van de ketel kun je die termijn overbruggen. Vraag twee offertes: een voor nieuwe HR, een voor hybride met ISDE-berekening.
Nieuwbouw of ingrijpende renovatie
Een warmtepomp is hier de standaard. Kies in overleg met de aannemer tussen lucht-water (goedkoper, universeler) en bodem-water (hoger rendement, hogere investering). Werk met een BCRG-kwaliteitsverklaring zodat het systeem in de BENG-berekening aantoonbaar voldoet.
Meer lezen: hybride warmtepomp keuze of kosten warmtepomp.
Veelgestelde vragen
Is een warmtepomp verplicht in 2026?
Nee, een warmtepomp is in 2026 niet algemeen verplicht voor bestaande woningen. De eerder aangekondigde hybride-norm bij cv-vervanging is ingetrokken. Voor nieuwbouw geldt indirect wel een warmtepomp-verplichting via de BENG-eisen en het vervallen van de gasaansluitplicht. Woningeigenaren zijn bij vervanging van een kapotte cv-ketel dus vrij om te kiezen tussen een nieuwe HR-ketel, hybride warmtepomp, all-electric warmtepomp of warmtenet.
Moet ik mijn cv-ketel vervangen door een warmtepomp?
Nee, een werkende cv-ketel hoeft je niet te vervangen. En bij vervanging ben je vrij in de keuze: nieuwe HR-ketel, hybride warmtepomp, all-electric of aansluiting op een warmtenet. Financieel is de hybride warmtepomp vaak voordeliger op termijn door gasbesparing van 60 tot 80% en ISDE-subsidie. De terugverdientijd ligt doorgaans op 4 tot 8 jaar. Laat je adviseren over wat bij jouw woning past.
Is een warmtepomp verplicht bij nieuwbouw?
Indirect ja. Nieuwbouwwoningen moeten sinds 1 januari 2021 voldoen aan de BENG-eisen voor energieprestatie en worden sinds 1 juli 2018 niet meer standaard op het gasnet aangesloten. Binnen die kaders is een warmtepomp (lucht-water of bodem-water) in combinatie met vloerverwarming en zonnepanelen de standaard-oplossing. Een HR-ketel op gas haalt de BENG-indicatoren vrijwel niet.
Waarom is de hybride warmtepomp-verplichting ingetrokken?
Het voorstel om bij cv-vervanging vanaf 2026 minimaal een hybride warmtepomp verplicht te stellen, is ingetrokken vanwege de hoge investering voor huishoudens, druk op het elektriciteitsnet en beperkte capaciteit bij gecertificeerde installateurs. Ook speelt mee dat veel bestaande woningen eerst beter geisoleerd moeten worden voordat een warmtepomp rendabel werkt. Woningeigenaren zijn daardoor momenteel niet wettelijk verplicht hun cv-ketel te vervangen door een duurzaam alternatief.
Geldt er een verplichting bij renovatie van mijn woning?
Bij een ingrijpende renovatie waarbij meer dan 25% van de schil wordt aangepakt, gelden energieprestatie-eisen vergelijkbaar met nieuwbouw. Die zijn vastgelegd in de NTA 8800. In de praktijk betekent dit hogere Rc- en U-waarden voor gevel, dak en vloer en een lage aanvoertemperatuur voor het verwarmingssysteem. Een warmtepomp is daarmee vaak de logische keuze, maar niet letterlijk verplicht als ander duurzaam alternatief (zoals warmtenet) beschikbaar is.
Kan ik nu nog een nieuwe cv-ketel laten plaatsen?
Ja, het plaatsen van een nieuwe HR-cv-ketel in een bestaande woning is toegestaan. Er is geen wettelijk verbod. Wel moet het werk worden uitgevoerd door een bedrijf met KIWA CO-certificering (BRL 6000-25), verplicht voor alle gastoestelwerk sinds april 2023. Houd er rekening mee dat een nieuwe cv-ketel typisch 15 jaar meegaat en dat je in die periode investeert in een techniek waarvan het gebruik richting 2050 geleidelijk wordt afgebouwd.
Wat is het doel van de overheid: wanneer moet ik aardgasvrij zijn?
De Rijksoverheid streeft naar een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Gemeenten werken dat uit in een Transitievisie Warmte, waarin per wijk staat welke duurzame warmtevoorziening kansrijk is en wanneer de wijk van het gas af gaat. Dat is geen individuele verplichting met harde datum, maar geeft wel richting aan investeringskeuzes. Controleer de planning voor jouw wijk op de website van je gemeente.
Krijg ik subsidie als ik vrijwillig overstap op een warmtepomp?
Ja. De ISDE-subsidie is beschikbaar voor eigenaar-bewoners van bestaande woningen (bouwjaar voor 1-1-2019). Voor een lucht-water warmtepomp geldt in 2026 een startbedrag van 1.025 euro, plus 225 euro per kW en 200 euro bonus bij A+++. Aanvragen kan via Mijn RVO, na installatie door een KvK-geregistreerd bedrijf, binnen 24 maanden. Het loket opende 5 januari 2026; budget wordt op volgorde van binnenkomst verdeeld.
Mag mijn gemeente een warmtepomp verplichten?
Gemeenten kunnen via de Transitievisie Warmte en het omgevingsplan aangeven wanneer een wijk van het gas afgaat, maar zij kunnen woningeigenaren niet rechtstreeks verplichten een warmtepomp aan te schaffen. Wel kunnen zij eisen stellen aan plaatsing van de buitenunit (geluidsnormen, welstand, afstand tot erfgrens) en aan bodem-energiesystemen via melding- of vergunningplicht. Voor nieuwbouwprojecten legt de gemeente de BENG-eisen op via de omgevingsvergunning.
Is een warmtepomp verplicht als ik mijn woning verhuur?
Nee, voor particuliere verhuur geldt geen algemene warmtepomp-verplichting. Wel geldt sinds 2023 een minimumlabel-eis voor bepaalde huurwoningen en zijn er prestatie-eisen bij woningcorporaties om hun woningvoorraad te verduurzamen. Bij nieuwbouw van huurwoningen gelden dezelfde BENG-eisen als bij koop, waarmee een warmtepomp feitelijk de standaard wordt. Voor bestaande huurwoningen is vooral isolatie de eerste stap; het warmtesysteem volgt vaak via de Transitievisie Warmte.
Kan ik beter wachten met een warmtepomp tot er nieuwe regels komen?
Wachten is in de meeste gevallen niet voordelig. Gasprijzen blijven relatief hoog en wie wacht mist directe besparing van 400 tot 1.200 euro per jaar bij hybride. De ISDE-subsidie ligt nu vast en kan bij beleidswijzigingen naar beneden worden bijgesteld. De terugverdientijd van 4 tot 8 jaar bij hybride geldt nu; elk jaar uitstel is verloren gasbesparing. Wel verstandig: eerst isoleren, dan het verwarmingssysteem kiezen.
Wat als mijn woning niet geschikt is voor een warmtepomp?
Voor woningen die aantoonbaar technisch ongeschikt zijn (onvoldoende ruimte, geen aansluitbare afgifte, monumentale status) gelden in nieuw beleid doorgaans uitzonderingen. Praktisch: laat een installateur de isolatiestatus, het afgiftesysteem en de elektriciteitsaansluiting beoordelen. Vaak is een hybride warmtepomp (die de bestaande radiatoren behoudt) een werkbare tussenstap, ook bij label C of D. Voor monumenten is aansluiting op een warmtenet of een zeer goed geisoleerde binnengevel soms de enige route.
Twijfel je of een warmtepomp nu al zinvol is voor jouw woning?
Of een warmtepomp nu de beste keuze is, hangt af van je isolatie, afgiftesysteem en elektrische aansluiting. Wij beoordelen dit kosteloos en geven eerlijk aan wanneer wachten verstandig is en wanneer juist niet. Bel 085 169 18 17 voor een gratis adviesgesprek, of vraag online een offerte aan. We werken in heel Nederland via een netwerk van lokale installateurs en nemen zelf op, zonder keuzemenu.