Cv-ketel bijvullen: stap voor stap

De waterdruk hoort bij een koude installatie tussen 1,5 en 2,0 bar te liggen. Onder 1,0 bar valt de ketel uit met een drukstoring. Tijdens verwarmen stijgt de druk vanzelf tot maximaal circa 2,5 bar, wat normaal is. Een druk boven 3,0 bar betekent dat het overdrukventiel water loost en dat er te veel is bijgevuld of dat het expansievat defect is. Streef bij bijvullen naar 1,5 tot 1,8 bar in koude toestand, dan heb je voldoende marge.

Ja, bijvullen is werk dat je zonder certificaat zelf mag doen. Sluit de bijvulslang aan op de vulkraan onder de ketel, open de kraan langzaam en vul tot de manometer 1,5 tot 2,0 bar aanwijst bij koud systeem. Sluit daarna de kraan en koppel de slang af. Werk aan de binnenkant van de ketel, de gasleiding of de rookgasafvoer is uitdrukkelijk verboden en hoort bij een BRL 6000-25 gecertificeerd bedrijf.

Eén keer per stookseizoen bijvullen is normaal; een cv-installatie verliest op jaarbasis een kleine hoeveelheid water door ontluchten en verdamping. Vul je vaker dan twee tot drie keer per jaar bij, dan is er vrijwel zeker een lek in het circuit of is het membraan van het expansievat gescheurd. Laat dat door een monteur onderzoeken. Blijven bijvullen lost de oorzaak niet op en kan schade aan het expansievat en de warmtewisselaar versnellen.

De meest voorkomende oorzaken zijn een lek in het cv-circuit, een gescheurd membraan in het expansievat of een lekkend overdrukventiel. Een klein lek kun je herkennen aan vochtplekken onder leidingen of radiatoren, een defect expansievat merk je doordat de druk juist snel oploopt en dan plots wegzakt. Ook een oud overdrukventiel druppelt soms zichtbaar aan de afvoer buiten de ketel. In alle drie de gevallen is een gecertificeerde monteur nodig voor diagnose en reparatie.

Als de druk bij warme installatie boven 3,0 bar komt, opent het overdrukventiel en loost de ketel water via een afvoerbuisje, meestal te zien als een druppel of straaltje onder de ketel of bij een afvoerpunt in de meterkast. Te veel druk beschadigt de ketel op korte termijn meestal niet, maar laat de installatie onnodig water lekken. Laat voorzichtig water af via de aftapkraan van een radiator totdat de druk weer rond 1,8 tot 2,0 bar staat.

Dat verschilt per merk. Nefit en Bosch geven bij een watergerelateerd probleem vaak een code uit de A- of E-reeks, bijvoorbeeld E9 bij maximaaltemperatuur-beveiliging door slechte circulatie. AGPO Ferroli toont A01 bij onvoldoende circulatie. Vaillant, Remeha en Intergas hebben elk eigen F- of service-codes. Kijk altijd in de handleiding of op het servicescherm naar de exacte betekenis. Veel ketels laten de code vanzelf verdwijnen zodra de druk weer boven 1,0 bar staat.

De ketel mag aan blijven, maar de brander moet niet actief zijn en het systeem moet koud zijn. Zet de thermostaat daarom vooraf op vakantie- of laagstand en wacht minimaal een half uur. In een warme installatie zet het water uit en geeft de manometer een hogere waarde aan dan de werkelijke vuldruk bij afkoelen. Je zou dan te weinig bijvullen en na afkoelen opnieuw een drukstoring krijgen.

Nee, een bijvulslang is noodzakelijk. Die maakt de verbinding tussen de koudwaterleiding en het cv-circuit. Zonder slang kun je de twee kranen niet veilig koppelen en loop je het risico dat cv-water terugstroomt naar de drinkwaterleiding, wat hygiënisch en volgens installatievoorschriften niet is toegestaan. Een losse bijvulslang is bij elke bouwmarkt verkrijgbaar voor een paar euro. Sommige moderne ketels hebben een ingebouwde vulautomaat en vragen geen losse slang; check de handleiding van je merk.

Er zijn twee typische oorzaken. De eerste is lucht in het circuit: na bijvullen komen luchtbellen vrij tijdens opwarmen, waardoor de druk daalt. Ontluchten van alle radiatoren en opnieuw bijvullen lost dit op. De tweede oorzaak is een lek of defect expansievat. Blijft de druk ook na ontluchten binnen een dag wegzakken, of zie je vochtplekken, dan helpt bijvullen niet en is een monteur nodig om het lek te traceren of het expansievat te vervangen.

Af en toe bijvullen doet de ketel geen kwaad; sterker nog, het is noodzakelijk onderhoud. Vers leidingwater bevat echter wel zuurstof en kalk. Vul je heel vaak bij, dan komt telkens nieuw zuurstofrijk water in het systeem en versnelt dat corrosie aan warmtewisselaar, pomp en radiatoren. Daarom is herhaald bijvullen niet alleen een symptoom van een lek of defect, maar ook op zichzelf iets om zo snel mogelijk op te lossen met een monteur.

Typische signalen zijn een druk die snel oploopt tijdens verwarmen en vervolgens na afkoelen ver onder 1,0 bar zakt, of water dat druppelt uit het overdrukventiel. Ook een blijvende drukval kort na bijvullen wijst op een gescheurd membraan in het vat. Een monteur controleert het expansievat door de ketel drukloos te maken en de voordruk in het vat te meten met een bandenpomp-meter. Bij een defect wordt het vat vervangen; dat kost doorgaans rond 150 euro inclusief arbeid.

De principes zijn gelijk (manometer uitlezen, bijvulkraan openen, druk naar 1,5 tot 2,0 bar, kraan sluiten), maar de exacte locatie van de vulkraan en het type bijvulslang verschilt per merk. Nefit, Bosch, Remeha, Vaillant, Intergas en ATAG hebben elk een eigen ophangstijl van de twee kraantjes onder de ketel. Sommige modellen van Remeha en Intergas hebben een automatische bijvulfunctie die je via het display start. Raadpleeg bij twijfel altijd de handleiding van jouw specifieke ketel.