Airco geluidsoverlast: regels en wat je kunt doen

Een airco-buitenunit mag op de perceelgrens van de buren maximaal 40 dB(A) produceren tussen 19:00 en 07:00 uur, en maximaal 45 dB(A) overdag tussen 07:00 en 19:00 uur. De 45 dB(A) geldt alleen als de unit een stille nachtmodus heeft die tussen 19:00 en 07:00 automatisch actief is. Zonder zo'n stille modus geldt 40 dB(A) het hele etmaal. Deze normen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en gelden landelijk.

De meting gebeurt op de perceelgrens met de buren of bij een te openen raam of deur op hetzelfde of aangrenzend perceel. In plaats van een meting ter plaatse mag ook een akoestische berekening vooraf worden gemaakt met de officiele rekentool van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Die rekentool gebruikt het Sound Power Level (Lwa) van de unit en houdt rekening met afstand, muren en reflectie. Een onafhankelijk akoestisch adviesbureau kan zowel meten als rekenen.

Begin met een gesprek en vraag of de nachtmodus aanstaat. Leg eventueel de 40 dB(A)-regel uit. Helpt dat niet, laat dan een akoestisch adviesbureau een meting of berekening maken. Blijkt de norm overschreden, meld het dan bij het omgevingsloket of de omgevingsdienst van de gemeente. Die kan handhavend optreden op basis van het Bbl. In hardnekkige gevallen bestaat ook de civielrechtelijke route via de kantonrechter op grond van het burenrecht (artikel 5:37 BW).

Er is geen wettelijke minimumafstand, maar in de praktijk is 1,5 tot 3 meter aanbevolen afhankelijk van het bronvermogen (Lwa) van de unit. Bij verdubbeling van de afstand in vrije veld daalt het geluid ongeveer 6 dB. Een unit tegen een muur klinkt 3 dB harder, een unit in een hoek 6 dB harder. De werkelijke minimumafstand wordt bepaald door de akoestische berekening: op de perceelgrens mag 's nachts maximaal 40 dB(A) aankomen.

Meestal niet. Een buitenunit op de grond is vergunningvrij als hij niet hoger is dan 1 meter, niet groter dan 2 vierkante meter, niet aan de voorgevel staat, niet op een monument zit en niet in een beschermd stads- of dorpsgezicht. In alle andere gevallen is een omgevingsvergunning nodig via omgevingsloket.nl. De beslistermijn is regulier 8 weken. Check altijd het lokale omgevingsplan, want gemeenten kunnen aanvullende welstands- of plaatsingseisen opleggen.

Er zijn meerdere opties die samen vaak 3 tot 10 dB winst opleveren. Plaats anti-trilmatten of rubberen voetjes onder de unit om trillingsoverdracht te verminderen. Een geluidsscherm of dempende omkasting levert 5 tot 10 dB extra demping, mits voldoende luchtopening. Activeer de nachtmodus of quiet mode voor de avond en nacht. Houd het onderhoud bij: een jaarlijkse beurt van 75 tot 150 euro waarbij de filter, condensor en ventilatorlagers worden nagekeken, voorkomt extra geluid door vuil en slijtage.

Nee, een monoblock-airco is doorgaans juist luidruchtiger dan een split. Bij een monoblock zit de compressor in de binnenunit, dus je hoort het compressorgeluid binnenshuis. Bij een split staat de compressor buiten en kan het binnenniveau naar 19 tot 25 dB(A) zakken in nachtmodus. Een monoblock is handig als geen buitenunit mag (VvE-verbod, monumentaal pand), maar voor slaapcomfort is een split vrijwel altijd de betere keuze qua geluidsbeleving.

Lwa is het Sound Power Level oftewel het totale uitgestraalde bronvermogen van de unit, onafhankelijk van afstand. dB(A) op 1 meter is de Sound Pressure Level die je meet op 1 meter afstand. Fabrikanten geven meestal dB(A) op 1 meter op in de brochure, maar voor de toetsing op de perceelgrens is de Lwa het juiste getal. Een unit met lage dB(A) op 1 meter kan toch een hoge Lwa hebben en op de erfgrens de norm overschrijden.

Een akoestische berekening voor installatie is geen wettelijke verplichting voor elke plaatsing, maar wel de enige manier om vooraf zeker te weten dat de 40 dB(A)-norm gehaald wordt. Een goede installateur maakt die berekening met de BZK-rekentool en de Lwa-waarde uit het datasheet van de unit. De berekening hoort in het installatiedossier, wat past binnen de documentatieplicht van de Wkb. Bij klachten achteraf is dit dossier belangrijk bewijsmateriaal voor zowel installateur als eigenaar.

Ja, als uit meting of berekening blijkt dat de unit de geluidsnorm overschrijdt en de eigenaar geen aanpassingen treft, kan de gemeente handhavend optreden op basis van het Bbl. De uitkomst is meestal een last onder dwangsom met een hersteltermijn. De eigenaar kan dan kiezen: plaatsing wijzigen, geluidsscherm aanbrengen, stillere unit plaatsen of in het uiterste geval verwijderen. Bij monumenten of beschermde gezichten kan ook verwijdering worden geeist als de vergunning ontbreekt.

Technisch mag dat vaak niet. Naast de perceelgrensnorm van 40 dB(A) geldt een aanvullende binnennorm van 30 dB(A) in de slaap- en woonkamer van de buren. Op een gedeelde muur raak je die binnennorm vrijwel altijd, zeker als er een slaapvertrek aan de andere kant ligt. Plaats de unit op een niet-gedeelde gevel, op het dak, in de tuin of zo ver mogelijk van een te openen raam van de buren. Een akoestische berekening wijst de beste locatie aan.

Ja, een jaarlijkse onderhoudsbeurt voorkomt dat de airco door vuil of slijtage harder gaat klinken. Bij onderhoud worden de filters gereinigd, de condensorlamellen schoongeblazen, de condenswaterafvoer doorgespoten en de ventilatorlagers gesmeerd. Verstopte filters dwingen de ventilator op hogere stand te draaien, wat merkbaar meer geluid geeft. Ook verbogen lamellen en losse bevestigingen veroorzaken extra herrie. Kosten: 75 tot 150 euro per beurt, meestal jaarlijks in het voorjaar voor het koelseizoen.