Radiator ontluchten: zo doe je het in 5 minuten

Een radiator met lucht erin wordt bovenin niet warm terwijl de onderkant wel warm is, of maakt borrelende of tikkende geluiden. Ook een plotseling gedaalde waterdruk op de ketel (onder 1,0 bar) kan wijzen op lucht in het systeem. Leg je hand op de radiator en voel het verschil tussen boven en onder. Hoor je bij het opstarten van de verwarming gorgelen of tikken, dan is dat vrijwel altijd lucht die meegaat met het circulerende water.

Begin bij de laagste en meest verre radiator van de ketel, op de benedenverdieping. Werk daarna per verdieping omhoog naar de hoogste radiator, meestal op zolder. Lucht stijgt altijd naar boven, dus deze volgorde voorkomt dat je net ontluchte radiatoren opnieuw met lucht vult. Zet vooraf de cv-pomp uit en draai de thermostaat naar de laagste stand. Wacht minimaal dertig minuten zodat het water in het systeem tot rust komt.

Het ontluchten van één radiator duurt meestal twee tot vijf minuten: het ventiel opendraaien, wachten tot de lucht eruit sist en water verschijnt, dan weer sluiten. Een heel huis met vijf tot acht radiatoren kost ongeveer twintig minuten, plus de dertig minuten wachttijd met de pomp uit. Reken dus op een klus van ongeveer een uur van begin tot eind, inclusief het controleren van de waterdruk en eventueel bijvullen.

Ja, zet de cv-pomp uit voor je begint en wacht minimaal dertig minuten. Schakel de ketel op standby of zet de hoofdschakelaar uit en draai de thermostaat naar de laagste stand. Zo komt het water tot rust en kan de lucht naar boven stijgen in plaats van rondgepompt te worden. Ontluchten met een draaiende pomp gaat moeizaam: je krijgt dan stromend water met kleine luchtbellen in plaats van een duidelijke scheiding tussen lucht en water.

Meestal wel. Door het ontluchten is er water verdwenen uit het systeem en zakt de druk op de manometer. Ontluchting van één of twee radiatoren geeft een klein drukverlies, een hele ronde door het huis vaak meer. Lees na afloop de druk af: staat hij onder 1,0 bar, dan vul je bij tot 1,5 tot 2,0 bar bij koude installatie. Bijvullen kun je zelf doen via de vulkraan onder de ketel.

Ontlucht alleen wanneer je symptomen merkt: koude bovenkant, borrelend geluid of traag opwarmen. Er is geen vast interval. Bij een goed afgesloten installatie kan het jaren goed gaan zonder ingrijpen. Ontlucht altijd na een nieuwe installatie, na het vervangen van een radiator, na werkzaamheden aan het cv-circuit en direct na het bijvullen. Moet je elk stookseizoen opnieuw overal ontluchten, dan is dat een signaal van een klein lek of defect onderdeel.

Als er meteen water uitkomt zonder dat er eerst lucht sist, zit er geen lucht meer in die radiator. Draai het ventiel dan direct weer dicht. Je hebt deze radiator niet nodig om te ontluchten. Is dit bij alle radiatoren het geval terwijl toch één ervan koud blijft boven, dan ligt de oorzaak elders: een vastgelopen thermostaatkop, een defecte cv-pomp of een slecht ingeregeld systeem. Tik zachtjes tegen het pennetje onder de thermostaatknop om te checken of die nog soepel terugveert.

Vloerverwarming ontlucht je niet op dezelfde manier als een radiator. Vloerverwarming heeft een verdeler met aparte ontluchters en afsluiters per groep, vaak in een kast in de meterkast of de bijkeuken. Ontluchten vraagt om groep-voor-groep doorspoelen, wat een ervaren monteur beter kan uitvoeren met de juiste aansluitingen. Doe je dit zelf verkeerd, dan krijg je juist meer lucht in het systeem. Laat dit liever onderdeel zijn van het jaarlijkse onderhoud van je cv-installatie.

Laat je een monteur ontluchten, dan kost dat doorgaans een voorrijtarief plus een halfuur werk. Uurtarieven voor een erkend cv-monteur liggen tussen €55 en €75 excl. btw, voorrijkosten overdag circa €40 tot €45. Bij een abonnement is ontluchten vaak onderdeel van de jaarlijkse onderhoudsbeurt en betaal je geen extra bezoek. Omdat ontluchten zelf prima te doen is, bellen de meeste mensen hun monteur pas wanneer ontluchten niet helpt of herhaaldelijk nodig blijkt.

Nee, ontluchten is veilig en mag je zonder certificaat zelf doen. Het raakt het gasverbrandingsproces niet en valt daarom niet onder de CO-certificering (BRL 6000-25) die sinds april 2023 verplicht is voor gastoestelwerk. Wel komt er een scheutje water uit het ventiel: leg een doek of bakje onder om vloer en behang te beschermen. Werk alleen bij een koude installatie, anders kan het water dat uitstroomt onaangenaam heet zijn.

Ja, indirect. Veel lucht in het systeem betekent minder water, en dus een dalende waterdruk op de ketel. Zakt die onder ongeveer 0,8 bar, dan valt de ketel uit met een drukstoring (bij Nefit/Bosch vaak code E9, bij andere merken een vergelijkbare F- of A-melding). Ook kan een luchtbel bij de circulatiepomp of warmtewisselaar tot oververhitting en maximaaltemperatuurbeveiliging leiden. Ontluchten plus bijvullen tot 1,5 tot 2,0 bar lost zulke meldingen vaak direct op.

Structureel terugkerende lucht wijst op een klein lek of een defect onderdeel. Controleer zichtbare koppelingen en radiatoraansluitingen op vochtsporen. Een automatische ontluchter die versleten is laat meer lucht door dan hij afvoert en hoort vervangen te worden. Ook een defect expansievat met gescheurd membraan zorgt voor onderdruk waardoor lucht wordt aangezogen. Tijdens een jaarlijkse onderhoudsbeurt controleert de monteur het expansievat, drukbehoud en de automatische ontluchter, zodat deze oorzaken niet blijven terugkomen.