Verwarming ontluchten: stap voor stap uitgelegd

Eenmaal per jaar aan het begin van het stookseizoen is voldoende voor de meeste woningen. Loop dan alle radiatoren systematisch langs. Merk je tussendoor signalen zoals een koude bovenkant, borrelend geluid of een trage opwarming, dan ontlucht je die radiator direct. Moet je meerdere keren per jaar ontluchten terwijl er geen klachten zijn, dan wijst dit op een lek of een defect expansievat. In dat geval is een monteur nodig, ontluchten lost de onderliggende oorzaak niet op.

Ja, verwarming ontluchten is een klus die je als bewoner zelf mag en kunt doen. Het is geen werk aan de gasverbrandingsinstallatie, dus er geldt geen certificeringsplicht. Je hebt alleen een ontluchtingssleuteltje, een bakje en een doekje nodig. Wel is het belangrijk om na het ontluchten de waterdruk op de cv-ketel te controleren en bij te vullen tot 1,5 tot 2,0 bar. Werk aan de ketel zelf (mantel openen, onderdelen vervangen) mag je niet zelf uitvoeren.

Een radiator die bovenin koud blijft terwijl de onderkant warm is, bevat bijna altijd lucht. De luchtbel verzamelt zich aan de bovenkant en voorkomt dat het warme cv-water daar circuleert. Ontluchten lost dit in de meeste gevallen direct op. Is de radiator na ontluchten nog steeds koud bovenin, controleer dan of de radiatorkraan volledig openstaat en of de thermostaatknop niet op een lage stand staat. Blijft het probleem bestaan, dan zit er mogelijk vuil of slib in de radiator.

Ja, zet de cv-ketel ongeveer 15 minuten voor het ontluchten uit. De circulatiepomp moet stilstaan en het water moet tot rust komen, anders beweegt de lucht steeds mee en krijg je hem niet uit het systeem. Zet daarom eerst de verwarming op maximum, laat alles goed warm worden zodat de lucht naar boven trekt, en schakel de ketel dan pas uit. Na het ontluchten en bijvullen van de waterdruk zet je de ketel weer aan.

De waterdruk bij een koud systeem hoort tussen 1,5 en 2,0 bar te liggen. Na het ontluchten is de druk bijna altijd gezakt omdat er water uit de installatie is ontsnapt. Vul daarom direct bij tot het juiste bereik. Tijdens het stoken stijgt de druk automatisch tot ongeveer 2,5 bar, wat normaal is. Zakt de druk binnen enkele dagen weer onder 1,0 bar, dan is er mogelijk een lek of een defect expansievat en is een monteur nodig.

Vloerverwarming ontlucht je via de verdeler, niet aan de vloer zelf. Op de verdeler zit meestal een automatische ontluchter die je een halve slag openzet. Handmatig kan ook: sluit de aanvoer van een groep af, koppel een tuinslang aan het aftappunt en laat water met luchtbellen weglopen via de retour tot er schoon water komt. Is de verdeler slecht bereikbaar of lukt het niet, bel dan een monteur. Voor oude systemen met veel vervuiling is doorspoelen professioneler werk.

Begin op de begane grond bij de radiator die het dichtst bij de cv-ketel staat en werk dan systematisch naar boven. Op elke etage begin je bij de radiator die het dichtst bij de hoofdleiding zit. Reden: lucht stijgt, dus door van laag naar hoog te werken duw je de laatste luchtbellen naar het hoogste punt van de installatie, waar ze het makkelijkst te verwijderen zijn. Ga ook radiatoren langs die warm lijken, vaak zit daar nog een klein restje lucht.

Donker water duidt op magnetiet of slib in de cv-installatie. Magnetiet is fijn ijzeroxide dat ontstaat door corrosie aan leidingen en componenten. Een klein beetje is normaal, maar veel zwart water betekent dat het systeem vervuild is. De oplossing is een magneetfilter in de retourleiding en bij veel vervuiling een doorspoeling van het systeem. Dat laatste is werk voor een monteur met spoelpomp. Onbehandelde vervuiling leidt tot versnelde slijtage van de circulatiepomp en de warmtewisselaar.

Komt er ook na een minuut nog geen water maar alleen lucht, dan is de waterdruk in de installatie waarschijnlijk te laag. Sluit de nippel, controleer de manometer op de ketel en vul bij tot 1,5 tot 2,0 bar. Probeer daarna opnieuw. Komt er helemaal niets uit (geen lucht, geen water), dan zit de nippel mogelijk verstopt met kalk of vuil. Voorzichtig open draaien met een iets grotere kracht kan helpen, anders is reiniging of vervanging door een monteur nodig.

Zelf ontluchten is gratis, op de eenmalige aanschaf van een ontluchtingssleuteltje na (enkele euro's bij de bouwmarkt). Een monteur laten komen voor alleen ontluchten valt meestal onder voorrijkosten plus arbeidsloon en is relatief duur voor zo'n kleine klus. Bij een onderhoudscontract wordt het ontluchten vaak meegenomen tijdens de jaarlijkse beurt. Lukt het echt niet zelf, combineer het dan met de reguliere onderhoudsbeurt of met een andere klus zodat de voorrijkosten effectiever worden besteed.

De duidelijkste signalen zijn een radiator die bovenin koud blijft met een warme onderkant, borrelende of tikkende geluiden in de radiator of leidingen, en een kamer die trager opwarmt dan andere ruimtes. Ook een waterdruk die langzaam wegzakt onder 1,0 bar kan wijzen op lucht die via het overdrukventiel ontsnapt. Voel aan elke radiator tijdens een verwarmingscyclus: is er een duidelijk koudere zone bovenaan, dan is ontluchten aan de orde.

Ja, lucht in de installatie is een van de veelvoorkomende oorzaken van storingen. Te weinig circulatie door een luchtbel kan leiden tot oververhitting en een maximaaltemperatuur-storing (E9 bij Nefit/Bosch) of een pompstoring (A01 bij sommige merken). Ontlucht eerst alle radiatoren, vul de waterdruk bij tot 1,5 tot 2,0 bar en reset de ketel. Komt de foutcode direct terug, dan is er een ander defect. In dat geval is uitlezen door een gecertificeerde monteur de volgende stap.