F-gas certificering: wat is het en wanneer verplicht

Nee, niet als het een split-airco betreft waarbij binnen- en buitenunit via koudemiddelleidingen verbonden worden. Dat werk valt onder de F-gassenverordening en vereist zowel een BRL 100-bedrijfscertificaat als een BRL 200-monteur. Particulieren die zelf een split-unit aansluiten, riskeren een boete van 1.500 euro van de ILT. Wel zelf toegestaan: een monoblock-airco (raam- of verrijdbaar model) plaatsen, omdat daar het koudemiddelcircuit fabrieksmatig gesloten en gevuld blijft.

BRL 100 is het bedrijfscertificaat: het installatiebedrijf heeft een goedgekeurd kwaliteitssysteem, werkmethoden, meetapparatuur en registratie. BRL 200 is het persoonscertificaat: de individuele monteur heeft theorie- en praktijkexamens gehaald voor koudemiddelhandelingen. Beide zijn nodig om aan het koelcircuit te werken. Een zzp'er die alleen werkt, moet dus over beide certificaten beschikken. Een BRL 200-certificaat is 7 jaar geldig en wordt geregistreerd in het Centraal Register Techniek.

F-gassen zijn gefluoreerde broeikasgassen: synthetische koudemiddelen zoals R32, R410A en R134a die in airco's, warmtepompen en koelinstallaties circuleren. Ze hebben een hoge Global Warming Potential (GWP), soms honderden tot duizenden malen die van CO2. Bij lekkage of onjuiste afvoer leidt dat tot klimaatschade. De EU reguleert daarom productie, gebruik en servicing van F-gassen via de F-gassenverordening (EU) 2024/573, die geldt sinds 11 maart 2024.

Ja, voor warmtepompen met een koudemiddelcircuit (vrijwel alle lucht-water, lucht-lucht en bodemwarmtepompen) gelden dezelfde regels als voor airco's. Installatie, onderhoud en reparatie aan het koelcircuit vereisen een F-gas gecertificeerde monteur. Per 29 september 2025 geldt dit ook voor warmtepompen met natuurlijke koudemiddelen zoals propaan (R290), CO2 en ammoniak. Een monoblock-warmtepomp waarbij het koudemiddel fabrieksmatig gesloten is, mag op het hydraulisch deel door anderen worden aangesloten, maar koudemiddelingrepen blijven voorbehouden aan gecertificeerden.

BRL 200 v2.0 wordt verplicht per 29 maart 2026. Vanaf die datum worden nieuwe persoonscertificaten uitsluitend onder de nieuwe examenstructuur afgegeven, met zes categorieen: A1, A2, B, C, D en E. Bestaande F-gas categorie 1/2 en B1/ACB certificaten blijven geldig tot 12 maart 2029, dus monteurs met oude papieren kunnen gewoon doorwerken. Bij verlenging of uitbreiding moet wel de v2.0-route gevolgd worden. Registratie gebeurt via het Centraal Register Techniek.

Voor een individuele monteur liggen de kosten van een BRL 200-persoonscertificaat doorgaans in de orde van enkele honderden euro's per examenronde, plus cursuskosten. Het BRL 100-bedrijfscertificaat is aanzienlijk duurder door audits, administratie, meetapparatuur en jaarlijkse controle. Dit is een bedrijfskwestie, niet iets wat een consument betaalt. Als klant herken je de certificering op offerte, werkbon en logboek, waar het certificaatnummer vermeld hoort te staan.

Gebruik het STEK-register op stek.nl en zoek op bedrijfsnaam of KvK-nummer. STEK beheert het landelijke register voor F-gas en koudemiddelcertificaten. Aanvullend publiceren Kiwa en SGS INTRON (de certificerende instellingen voor BRL 100 v3.0) lijsten van erkende bedrijven. Vraag de installateur ook om het BRL 100-nummer op de offerte en het BRL 200-nummer van de monteur die langskomt. Na het werk hoort er een logboek-invulregel te zijn met datum, hoeveelheid koudemiddel en certificaatnummer.

De ILT kan particulieren die zelf aan een F-gas installatie werken een boete van 1.500 euro opleggen. Voor bedrijven en zzp'ers zonder BRL 100 of BRL 200 bedraagt de boete 3.000 euro. Daarnaast kan de verzekeraar schade door ondeskundige installatie weigeren en vervalt vaak de fabrieksgarantie. De handhaving loopt via controles en na incidenten (bijvoorbeeld lekmeldingen of ongevallen). Het financiele risico overstijgt al snel de prijs van een erkende installatie.

Beide zijn F-gassen met een hoge Global Warming Potential. R410A heeft een GWP van ongeveer 2088, R32 een GWP van 675. De EU faseert koudemiddelen met GWP boven 150 uit voor residentiele toepassingen. Vanaf 1 januari 2029 mogen geen nieuwe split-airco's tot 12 kW meer verkocht worden met GWP boven 150. Vanaf 1 januari 2033 geldt dit ook voor grotere splits. Opvolger is meestal propaan (R290) met een GWP van 3. Bestaande systemen mogen blijven werken; vervanging gebeurt aan het einde van de levensduur.

Het koudemiddelcircuit in een monoblock is hermetisch gesloten en fabrieksmatig gevuld, dus plaatsing en aansluiten van water- of stroomleidingen vereist geen F-gas certificaat. Pas als er aan het gesloten circuit zelf gewerkt moet worden, bijvoorbeeld bij reparatie van een lek of terugwinning bij sloop, komt F-gas weer in beeld. Dan is opnieuw een BRL 200-monteur nodig. De vrijstelling geldt alleen zolang het circuit daadwerkelijk ongeschonden is.

F-gas en CO-certificering zijn twee losse stelsels. CO-certificering (BRL 6000-25) is sinds 1 april 2023 verplicht voor werk aan gasverbrandingsinstallaties zoals cv-ketels, geisers en gashaarden. F-gas regelt koudemiddelwerk aan airco's en warmtepompen. Voor een hybride systeem (gasketel plus warmtepomp) is een bedrijf met beide certificeringen nodig, of een samenwerking tussen twee erkende bedrijven. Beide stelsels kennen een bedrijfs- en een persoonscertificaat en worden handhaafd door aparte toezichthouders.

Ja, de F-gassenverordening geldt ongeacht wie de eindgebruiker is. Een koelcel in een restaurant, een airco in een kantoor en een warmtepomp in een woning vallen allemaal onder hetzelfde stelsel. Voor grotere installaties geldt bovendien een verplichte lekcontrole-frequentie, afhankelijk van de hoeveelheid koudemiddel en de GWP. Dat betekent: periodieke inspectie door een gecertificeerd bedrijf, met logboekplicht. Zakelijke eigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het bijhouden van dit dossier, maar laten dat meestal door de onderhoudspartij regelen.